1. Nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con
Đây là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc được quy định tại Khoản 1 Điều 82 và Điều 116 của Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
Cụ thể:
– Người không trực tiếp nuôi con phải cấp dưỡng đầy đủ cho đến khi con:
+ Đủ 18 tuổi, hoặc
+ Không có khả năng lao động, không tự nuôi sống được do bệnh tật, khuyết tật…
Mức cấp dưỡng:
– Dựa vào khả năng tài chính thực tế của người cấp dưỡng.
– Dựa vào nhu cầu thiết yếu của con như: ăn uống, học hành, y tế, sinh hoạt…
– Các bên có thể thỏa thuận bằng văn bản; nếu không, Tòa án sẽ quyết định mức phù hợp.
Hình thức cấp dưỡng:
– Cấp dưỡng hàng tháng, theo định kỳ, hoặc một lần nếu có khả năng.
– Có thể bằng tiền mặt, hiện vật, hoặc dịch vụ chăm sóc (theo thỏa thuận).
Vi phạm nghĩa vụ cấp dưỡng có thể bị:
– Xử phạt hành chính từ 100.000 – 5.000.000 đồng (Điều 57 – Nghị định 167/2013/NĐ-CP).
– Cưỡng chế thi hành án nếu không tự nguyện thực hiện.
– Truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 186 Bộ luật Hình sự 2015 nếu:
+ Trốn tránh nghĩa vụ lâu dài,
+ Gây hậu quả nghiêm trọng cho con.
2. Quyền và nghĩa vụ thăm nom con
Được quy định tại Khoản 1 Điều 82 và Khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 như sau:
– Người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm nom, gặp gỡ, chăm sóc con.
– Quyền này không ai được cản trở, kể cả người đang trực tiếp nuôi con.
Tuy nhiên:
– Nếu người thăm nom lạm dụng quyền này để gây rối, nói xấu người nuôi con, hoặc gây tổn thương tâm lý cho trẻ → Tòa án có thể hạn chế hoặc đình chỉ quyền thăm nom (theo Khoản 2 Điều 82).
Các trách nhiệm khác
Ngoài cấp dưỡng và thăm nom, người không trực tiếp nuôi con cũng có trách nhiệm:
– Tôn trọng quyền nuôi con của người trực tiếp chăm sóc con.
– Không kích động, chia rẽ hoặc gây xáo trộn tâm lý cho con.
– Hợp tác trong việc giáo dục và chăm sóc con nếu cần thiết (theo yêu cầu Tòa án hoặc thỏa thuận đôi bên).
Trường hợp đặc biệt:
Người trực tiếp nuôi con không yêu cầu cấp dưỡng:
– Theo Điều 7 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, Tòa án có thể chấp nhận nếu:
+ Người nuôi con có khả năng tự lo đầy đủ cho con.
+ Việc không cấp dưỡng không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của trẻ.
– Tuy nhiên, người không trực tiếp nuôi con vẫn phải cấp dưỡng lại nếu hoàn cảnh thay đổi và người kia yêu cầu.
Như vậy, người không trực tiếp nuôi con sau ly hôn không được miễn trừ trách nhiệm pháp lý với con cái. Họ có nghĩa vụ cấp dưỡng, duy trì mối quan hệ tình cảm lành mạnh với con, và không được gây cản trở quá trình nuôi dạy của người kia. Vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu hình sự nếu nghiêm trọng.
